Εισαγωγή


Εισαγωγή

Ηιστορία της Σαγιάδας αριθμεί πολλούς αιώνες. Είναι η ιστορία της παλιάς, ερειπωμένης πια, Σαγιάδας. Σήμερα υπάρχει η νέα Σαγιάδα, η οποία βέβαια είναι συνέχεια της παλιάς. Η ιστορία της αρχίζει μόλις το 1950, τότε που άρχισε να χτίζεται.
Οι ίδιοι άνθρωποι, οι πατεράδες μας, ήρθαν και κατοίκησαν χαμηλά, κοντά στο λιμάνι και τον κάμπο. Το έκαναν για να μην είναι μακριά από τις δουλειές τους. Ένας ακόμη λόγος που τους έκανε να πάρουν ευκολότερα αυτή την απόφαση ήταν, γιατί τα σπίτια τους στην παλιά Σαγιάδα είχαν καεί από τους Γερμανοτσάμηδες και έμεναν σε προ-χειροφτιαγμένα. Αποφάσισαν τη μετεγκατάσταση του χωριού όταν, μετά από μια ολιγόχρονη σχετικά παραμονή στην Κέρκυρα λόγω εμφυλίου, επιστρέψανε εκ νέου στον τόπο τους. Υπήρχαν βέβαια και οι νοσταλγοί του πάνω χωριού, που αντιδρούσαν, αλλά επικράτησε η γνώμη αυτών που έβλεπαν τα πράγματα από την πρακτική τους πλευρά, επειδή εξυπηρετούνταν καλύτερα από τη νέα τοποθεσία.
Είναι γνωστά σ’ όλους τους Σαγιαδινούς αυτά για τη νέα Σαγιάδα. Για την παλιά Σαγιάδα όμως τα πράγματα δεν είναι καθόλου ξεκαθαρισμένα. Και πώς βέβαια να είναι, αφού παρεμβάλλεται αχλή αιώνων και οι γραπτές μαρτυρίες είναι ελλιπείς, συγκεχυμένες και πολλές φορές αντιφατικές; Αυτό που ξέρουμε με βεβαιότητα είναι ότι το όνομαΣαγιάδα είναι γνωστό από την ύστερη βυζαντινή περίοδο.
Υπήρξαν εχθρικές επιδρομές και εναλλαγές κατακτητών, σεισμοί και επιδημίες, όπως η φοβερή πανώλη, αλλά δεν μπορούμε με τις πηγές που διαθέτουμε, να καθορίσουμε με βεβαιότητα και σαφήνεια τις συνέπειες αυτών στη ζωή του χωριού μας. Θα προσπαθήσουμε βέβαια, με τις όποιες μαρτυρίες και στοιχεία έχουμε, να προσεγγίσουμε τα ερωτήματα που ανακύπτουν και να διαγράψουμε την ιστορική της πορεία.
Στο βιβλίο αυτό θα ασχοληθούμε περισσότερο με τη νεότερη περίοδο, με όσα διαδραματίστηκαν κυρίως στο δέκατο ένατο και τον εικοστό αιώνα. Αυτά μας αφορούν περισσότερο.
Θα αρχίσουμε, λοιπόν, τη διερεύνηση από την ύστερη βυζαντινή περίοδο, για να φθάσουμε μέχρι σήμερα. Βάσει αυτών θα χωρίσουμε και την ιστορία της Σαγιάδας σε περιόδους. Τα όρια μεταξύ των περιόδων είναι πάντα συμβατικά και τα θέτουμε με βάση κάποια ορόσημα για διευκόλυνσή μας.
Περιττό να πω ότι η ιστορία της Σαγιάδας αφορά κατά κύριο λόγοστους Σαγιαδινούς και γι΄ αυτούς γράφεται. Πρέπει να γνωρίσουμε ποιοι είμαστε.

Η ιστορία της Σαγιάδας, βέβαια, εντάσσεται στην όλη ιστορία της
πατρίδας μας, καθώς είναι ένα πολύ μικρό κομμάτι της. Γι΄ αυτό,
παράλληλα με την εξέλιξη των γεγονότων στο χωριό μας, θα παρακολουθούμε και όλη την ιστορική εξέλιξη της χώρας μας.
Θα σημειώσω εδώ, ότι αφορμή να ξεκινήσω τη δουλειά αυτή, ήταν η παράκληση των παιδιών μου: “Γράψε για μας αυτά που άκουσες για το χωριό μας και που έζησες. Μας ενδιαφέρουν πολύ.” Πιστεύω ότι το ίδιο ενδιαφέρον θα έχουν και οι άλλοι νέοι του χωριού μας, αλλά και οιμεγαλύτεροι. Με παρακίνησε ακόμη και το γεγονός ότι, κατά περίεργο τρόπο, όσοι ασχολήθηκαν τα νεότερα χρόνια με την ιστορία της Θεσπρωτίας, δεν αναφέρονται στο χωριό μας ή αναφέρονται ελάχιστα σ΄ αυτό. Ο Ηλίας Δρίζης, για παράδειγμα, στην ιστορία τουχωριού του έγραψε μόνο πως η Σαγιάδα είναι «ένα χωριό αχθοφόρων και ψαράδων», κάτι που βέβαια δεν ισχύει. Όσα ακολουθούν ελπίζουμε πως θα βοηθήσουν και τους μη Σαγιαδινούς να γνωρίσουν καλύτερα το χωριό μας.
Θα χρησιμοποιήσω γραπτές πηγές και αφηγήσεις παλαιοτέρων Σαγιαδινών καθώς και δικά μου βιώματα, όσα έζησα μικρός στον πόλεμο μέχρι και σήμερα. Οι αφηγήσεις μου σε πρώτο πρόσωπο παίρνουν βέβαια το χαρακτήρα αυτοβιογραφίας και έχουν το μειονέκτημα της μεροληψίας και του συναισθηματισμού αλλά αποτελούν μαζί και με τις αναμνήσεις των άλλων συγχωριανών μου μια ζωντανή καταγραφή και μαρτυρία. Πάντως, οι αναμνήσεις ντόπιων αφηγητών είναι βασικό στοιχείο σε μια τοπική ιστορία. Έστω και αν αυτές είναι ελλιπείς και υποκειμενικές, είναι οπωσδήποτε χρήσιμες για το μελλοντικόμελετητή και ενδιαφέρουσες για μας. Αυτό ισχύει περισσότερο για τη
Σαγιάδα που δύσκολα βρίσκουμε άλλο πρωτογενές υλικό.

Μπορεί η εργασία αυτή για τον απαιτητικό αναγνώστη να μην έχει την έκταση, την πληρότητα και την τεκμηρίωση που θα ζητούσε. Χρειάζεται πολύχρονη και επίμονη μελέτη για την εξεύρεση και
διασταύρωση όσο γίνεται περισσότερων στοιχείων και λεπτομερή καταγραφή αυτών. Επίσης, αρκετά ζητήματα που ανάγονται σε επιστήμες, όπως είναι η αρχαιολογία, η λαογραφία, η γλωσσολογία, δεν μπορούμε να τα εξετάσουμε παρά ακροθιγώς.
Με την άδεια του Μιχάλη Πασιάκου χρησιμοποίησα ορισμένα στοιχεία από την ανέκδοτη εμπεριστατωμένη ιστορική μελέτη του για τη Σαγιάδα στην ύστερη βυζαντινή περίοδο.
Ο βιαστικός αναγνώστης μπορεί να αρχίσει την ανάγνωση του βιβλίου από το τέλος, όπου δίνεται, εν είδει επιλόγου, μια συνοπτική εικόνα της ιστορίας του χωριού μας.